میوه سردسیری، ویتامین C بالا، صادرات جهانی
کیوی یا کیوی‌فروت (Kiwifruit) میوه‌ای از خانواده Actinidiaceae است که بومی چین بوده و امروزه در بسیاری از مناطق معتدل جهان کشت می‌شود. این میوه به دلیل ارزش غذایی بالا و طعم منحصربه‌فردش، محبوبیت جهانی پیدا کرده است. در ایران، استان‌های گیلان و مازندران به دلیل شرایط اقلیمی مساعد، اصلی‌ترین مناطق کشت کیوی محسوب می‌شوند و بیش از ۹۵ درصد باغات کیوی کشور با رقم هایوارد کشت شده است .
کیوی سرشار از ویتامین C، ویتامین K، ویتامین E، فولات، پتاسیم و فیبر است. این میوه حاوی آنزیم پروتئولیتیک به نام اکتینیدین (Actinidin) است که به هضم پروتئین‌ها کمک می‌کند. از دیگر خواص مهم کیوی می‌توان به بهبود کیفیت خواب، تنظیم فشار خون، کنترل قند خون در افراد دیابتی و تقویت سیستم ایمنی بدن اشاره کرد .
استانداردها
استاندارد بین‌المللی UNECE FFV-46: کیوی را به سه کلاس کیفی تقسیم می‌کند: "Extra" (کیفیت عالی، بدون نقص)، کلاس I (کیفیت خوب با نقص‌های جزئی مجاز) و کلاس II (کیفیت قابل قبول با نقص‌های بیشتر). حداقل بلوغ مورد نیاز در زمان بسته‌بندی، ۶.۲ درجه بریکس یا ۱۵ درصد ماده خشک است .
کد تعرفه گمرکی (HS Code): کیوی تازه در سطح بین‌المللی با کد ۰۸۱۰۵۰۰۰ (۰۸۱۰.۵۰) شناخته می‌شود. این کد در اکثر کشورها از جمله ایران، ژاپن و بنگلادش برای صادرات کیوی استفاده می‌شود .
استاندارد ایران: در ایران نیز کیوی تازه تابع استانداردهای ملی سازمان ملی استاندارد است و صادرات آن نیازمند رعایت الزامات قرنطینه‌ای و بهداشتی (گواهی بهداشت گیاهی) می‌باشد .
نحوه کشت و نگهداری
شرایط اقلیمی: کیوی گیاهی است که به آب و هوای معتدل با رطوبت نسبی ۷۰ تا ۸۰ درصد نیاز دارد. دمای پایین‌تر از ۱۲- درجه سانتی‌گراد در زمستان به درختان جوان آسیب جدی می‌زند. این گیاه به بادهای شدید بسیار حساس است، زیرا شاخه‌های جوان آن به راحتی می‌شکنند .
خاک مناسب: بهترین خاک برای کشت کیوی، خاک‌های عمیق آبرفتی، لومی و سیلتی-لوم با زهکشی مناسب و غنی از مواد آلی است. این گیاه به شوری آب و خاک بسیار حساس بوده و pH اپتیمم برای رشد آن ۵.۵ تا ۶.۵ است .
آبیاری و تغذیه: نیاز آبی کیوی در تابستان‌های گرم (دمای ۳۲ درجه) حدود ۵۵ متر مکعب در هکتار در روز است. عملیات داشت شامل آبیاری منظم، کوددهی، سله‌شکنی، خاک‌دهی پای نهال و مبارزه با آفات است. هرس زمستانه و تابستانه نیز از مراحل مهم رشد این گیاه به شمار می‌رود .
تکثیر و ارقام: تکثیر کیوی از طریق بذر، قلمه، پیوند و کشت بافت انجام می‌شود. ارقام تجاری مهم ماده شامل هایوارد، آبوت، آلیسون، برونو و مونتی هستند. برای گرده‌افشانی، از ارقام نر مانند توموری و ماتوا استفاده می‌شود که حدود ۱۰ درصد باغ به درختان نر اختصاص می‌یابد .
حمل و نقل
زمان برداشت: میوه کیوی رقم هایوارد باید زمانی برداشت شود که میزان مواد جامد محلول کل (بریکس) به حداقل ۶.۵ درصد و سفتی بافت میوه بین ۷ تا ۸ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع برسد. برداشت زودتر از موعد باعث نرم شدن سریع بافت در انبار می‌شود و برداشت دیرهنگام خطر یخ‌زدگی را افزایش می‌دهد .
پیش‌خنک‌سازی: قبل از حمل و نقل یا انبارداری، میوه‌ها باید پیش‌خنک شوند تا دمای باغ از آن‌ها گرفته شود. میوه‌های آسیب‌دیده و آلوده باید قبل از انبارداری حذف شوند .
شرایط انبارداری و حمل: دمای مناسب برای نگهداری کیوی صفر درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی ۹۰ تا ۹۵ درصد است. این شرایط میزان تنفس و تولید اتیلن را کاهش داده و از کاهش وزن، نرم شدن بافت و پوسیدگی جلوگیری می‌کند. عمر انباری کیوی هایوارد در این شرایط می‌تواند تا ۱۵۰ روز (۵ ماه) باشد .
بسته‌بندی: کیوی باید در بسته‌بندی‌های استاندارد که از آسیب مکانیکی جلوگیری می‌کند، حمل شود. استفاده از بسته‌بندی با اتمسفر تعدیل‌شده (MAP) می‌تواند ماندگاری میوه را به طور قابل توجهی افزایش دهد